Historia Kielna w XX w. - Kielno

Idź do spisu treści

Menu główne:

Historia Kielna w XX w.



              
Znacząca częśc tekstu pochodzi z opracowania Bolesława Borka "Kielno. Przeszłość i teraźniejszość wsi lesóckich w literaturze i pamięci mieszkańców" Bojan 1992 r.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



      
Świadomi wagi pracy organicznej działacze parafii kieleńskiej na przełomie XIX i XX w. powoływali łącznie z organizacjami społeczno-oświatowymi także stowarzyszenia gospodarcze. Działacze oksywsko-rumsko-kackiego Towarzystwa Rolniczego  z Kielna i sąsiednich wsi założyli w 1880 r. Kółko Rolnicze Kielno, później rozszerzone na Koleczkowo, które powołało u siebie kapelę ludową. Kołko to po pewnym zaniku działalności zostało odnowione i rozszerzone w 1902 r. Pierwszym prezesem odnowionego Kółka Rolniczego Koleczkowo-Kielno był H. Grelys z Bojańskiej Dąbrowy, a w skład zarządu weszli Taube z Kielna i Hopa z Warzna. Na doświadczeniach wspomnianej kapeli powołano kółko śpiewacze „Lutnia”. Przy niektórych karczmach powołano zespoły teatralno-śpiewacze, które pielęgnowały i rozwijały dorobek wokalno muzyczny i repertuar słowny Lesôków. W roku 1909, w warunkach nie sprzyjającej polskiej pieśni, powstało Towarzystwo Śpiewu, które przejęło kółko śpiewacze „Lutnię”. Organizatorem tego towarzystwa był organista Józef Treder, późniejszy dyrygent zespołu, współorganizatorem był Franciszek Bychowski z Koleczkowa, który został prezesem Towarzystwa Śpiewu. Rozszerzony przez towarzystwo zespół chóralny „Lutnia” śpiewał głównie polskie pieśni religijne na jeden głos przy akompaniamencie początkowo harmonijki, po pewnym czasie pianina i w końcu organów kościelnych.
    W Kółkowskiej organizacji gospodarczej działali od samego początku drzyma lici kaszubscy: Franciszek Pelpliński i Antoni Pawelczyk z Dobrzewina. Powstałe w 1909 r. Kółko Rolnicze Koleczkowo-Kielno zostało zarejestrowane prawnie w roku 1910, jak wynika ze sztandaru z roku 1928. Prezes tego zespolonego kółka Franciszek Kustusz z Koleczkowa wprowadził istną rewolucję w produkcji rolnej, sprowadzając do gospodarstw chłopskich nowe odmiany roślin, jak ziemniaki, łubin, saradelę i pierwsze maszyny rolnicze. Na zlecenie zarządu tego kółka wybudowana została pierwsza prywatna linia telefoniczna łącząca obie współpracujące wsie. Przez Urząd Pocztowy w Kielnie, który powstał jeszcze w XIX w., kółko miało bezpośrednie połączenie telefoniczne z Oliwą.
        Polityczne kierownictwo nad działalnością patriotyczną, kulturalną i gospodarczą przejęło założone w 1902 r. przez Jana Taubego z Kielna, Franciszka Kustusza z Koleczkowa, przy współudziale trybuna kaszubskiego Antoniego Abrahama, parafialne Towarzystwo Ludowe. Dzięki niemu reaktywowano działalność Towarzystwa Czytelni Ludowych. Z inicjatywy ludowców kółko śpiewacze „Lutnia” przekształciło się w chór kościelny „Cecylia”, w którym dyrygenturę nadal sprawował organista Józef Treder. Z inicjatywy Towarzystwa Ludowego powstała też w Kielnie 1909 r. Ochotnicza Straż Pożarna. Do późniejszych działaczy Towarzystwa Ludowego należeli: Feliks Sikorski, Jan Kustusz i Jan Wojewski. Działacze Towarzystwa Ludowego zorganizowali w 1907 r. w Dobrzewinie spotkanie z przywódcą Kaszubów Aleksandrem Majkowskim.
       Towarzystwo Ludowe, reprezentowane przez działaczy ludowców, takich jak Jan Grubba z Psalów, Franciszek Hopa z Warzna, a także wcześniej wymienieni, powołało w 1909 r. Bank Ludowy. Działacze kieleńscy już wcześniej zetknęli się z działalnością spółki kredytowej, działającej przy oksywsko-rumsko-kacko-chwaszczyńskim Towarzystwie Rolniczym oraz wcześniej powstałym Bankiem Kaszubskim w Wejherowie. Potrzebę utworzenia takiej instytucji finansowej najbardziej odczuwali działacze kółkowscy, rada parafialna, kupcy, rolnicy, organizatorzy jarmarków kieleńskich przypadających 6 kwietnia i 2 listopada każdego roku. Po wielu utrudnieniach stawianych ze strony władz pruskich, kieleński bank został zarejestrowany w sądzie okręgowym w Wejherowie w dniu 19 kwietnia 1913 r. W chwili zarejestrowania w skład zarządu banku Ludowego weszli: F. Kustusz, J. taube i J. Grubba – inicjatorzy powołania tej spółdzielczej placówki. Zarejestrowano też Radę Nadzorczą w składzie: Franciszek Hopa – prezes, Józef Treder – wiceprezes, członkowie: Augustyn Pawelczyk z Dobrzewina, Józef Parchem z Koleczkowa, Bernard Kepka z Marchów, Augustyn Fularczyk z Dobrzewina, Michał Krauze z Kielna i inni. Bank został już wcześniej zarejestrowany w Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych na Poznańskie i Prusy zachodnie w Poznaniu. Organem prasowym banku wyznaczona została „Gazeta Gdańska”. Bakcyla ruchu spółdzielczego u działaczy kieleńskich zaszczepił ks. Feliks Bolt, czołowy przedstawiciel w ogóle, a bankowej w szczególności, który w tym czasie był wikariuszem w Kielnie.
        Kieleński Bank Ludowy rozwijał się bardzo pomyślnie. Z udziału setek drobnych ciułaczy powstały znaczne sumy pieniędzy, które przeznaczono m.in. na wykup ziemi od Niemców, co stanowiło wówczas podstawowe zadanie walki ekonomicznej z rządem pruskim o zachowanie polskości na naszych terenach. Dzięki otrzymanym kredytom Kółko Rolnicze i indywidualni rolnicy mogli dokonać zakupów nasion, nawozów sztucznych i maszyn. Sprowadzono sól chilijską, maneże, wialnie, młócarnie, sieczkarnie i inne maszyny nie tylko do produkcji rolnej. Powstały z uzyskanych kredytów bankowych nowe cegielnie, gorzelnie, kuźnie, piekarnie, stawy rybne.

strona następna>>>



 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego